Yintoni i-capitalism?
Ubuninzi-mali yinkqubo yezoqoqosho apho iindlela zokuvelisa ziphantsi kwabantu ngabangasese. "Imveliso yemveliso" ibhekisela kwizixhobo ezibandakanya imali kunye nezinye iindleko zemali. Ngaphantsi koqoqosho lwentlanzi-mali, uqoqosho lusebenza ngabantu abakho kunye nabasebenza iinkampani ezizimeleyo. Izigqibo malunga nokusetyenziswa kwezibonelelo zenziwa ngumntu ngamnye okanye ngabanye abakhe inkampani.
Kwintlanga-ntlangano, iinkampani ezibandakanyayo ziphathwa ngokukodwa ngemithetho efanayo. Amashishini angamangalela kwaye atyala. Banokuthenga nokuthengisa impahla. Bangakwazi ukwenza ezininzi izenzo ezifanayo njengabantu ngabanye.
Ngaphantsi kwe-capitalism, iinkampani zihlala zihambelana nenjongo yokufumana inzuzo. Zikhona ukwenza imali. Zonke iinkampani zinabani nabaphathi. Ngamanye amaxesha, ngokukodwa kumashishini amancinci, abanini kunye nabaphathi banabantu abafanayo. Njengoko ishishini liba likhulu, abanini banokuqesha abaphathi abanakho okanye abanakho ukubamba iqela lobunini kwi-firm.
Kule meko, abaphathi babizwa ngokuba ngabaphathi benini.
Umsebenzi wolawulo unzima kunokuba wenze inzuzo. Kwintlanga-ntlangano, injongo ye-corporation yandisa ubuncwane bamasheya .
Ngaphantsi kolawulo-mali, ngumsebenzi karhulumente ngokunyanzelisa imithetho nemimiselo ukuqinisekisa ukuba kukho izinga lokudlala kwiinkampani ezizimeleyo.
Imali yemithetho yolawulo kunye nemimiselo kwishishini elithile lixhomekeke ekubeni kunokusetyenziswa kakubi kulo mbutho.
Inkqubo ye-capitalist ikwabizwa ngokuba yi-free market market okanye i-free business.
Yintoni yentlalo?
I-Socialism yinkqubo yezoqoqosho apho iindlela zokuvelisa, ezifana nemali kunye nezinye iinjongo zemali-mali, zilawulwa nguRhulumente okanye uluntu. Ngaphantsi kwenkqubo yentlalo-ntsapho, wonke umntu usebenzela ubutyebi obunikezelwa kuwo wonke umntu. Ngaphantsi kobukhulu, usebenzela ubutyebi bakho. Inkqubo yezoqoqosho zentlalo-ntsholongwane isebenza ngokucacileyo ukuba into enhle kumntu ulungile kubo bonke. Wonke umntu usebenzela okulungileyo kunye nokuhle kwabanye. Urhulumente unquma indlela ubutyebi obusasazwa ngayo phakathi kwabantu.
Kuqoqosho oluhlambulukileyo lwezobuhlanga, akukho makethi ekhululekile njengokuba sibona kwisizwe songxowa-mthetho. Urhulumente unikezela abantu. Iirhafu zihlala ziphakamileyo kuneenkqubo zentloko-mali. Kukho ukunyangwa kwezempilo karhulumente kunye nenkqubo epheleleyo yemfundo eqhutyelwa nguRhulumente. Kuyinto engafanelekanga ukuba abantu abahlawuleli ezi nkonzo. Bazihlawulela ngenxa yentlawulo ephezulu. Iinkqubo zeSocialist zigxininisa ukuhanjiswa ngokulinganayo kobutyebi phakathi kwabantu.
U qoqosho
Amazwe amaninzi adibanise iinkqubo zezoqoqosho kunye neenkalo zombini kunye nentlalo. E-US, ngokuyininzi inkqubo yongxowa-mali, kukho ezininzi iinkqubo ezikarhulumente, ngokukodwa ukuKhuseleko kweNtlalo, iMedicaid, kunye neMedare. Kwamazwe amaninzi asezentlalo, njengaseSweden, kukho namashishini abucala.