Amanzi amaninzi athatyathelwa kumlinganiselo wamanzi asetyenziswa ukuvelisa iimveliso kunye neenkonzo ezihlukeneyo. Ngoko, isixa samanzi esisetyenziselwa ukuvelisa isihlangu okanye iikhati yinyathelo lokunyuka kwamanzi kweli nqaku. Ngokukodwa, ngumlinganiselo wokusetyenziswa kwamanzi ngokubhekiselele kwinto ethile. Iyakwenza isicelo kwimveliso, inkonzo, umntu, ilizwe kunye nehlabathi lonke. Ukusetyenziswa komntu wamanzi aphelileyo ngokusekelwe kwimveliso kunye neenkonzo azisebenzisayo okanye ezisebenzisayo ngunyaka wakhe unyawo lwamanzi.
Futhi musa ukwenza iphutha malunga nalo. Sisebenzisa amanzi amaninzi ngeendlela esingaze silindele, ezifana nokuveliswa kwezambatho. Cinga ukuba ukuveliswa kwempahla yepotton enye kunokufuna ngaphezu kwe-14 000 ilitha yamanzi okanye malunga ne-3,700 kwikhati yekotoni. Amanzi adingekayo kwiselfowuni angaba ngama-916 ilitha. Ngo-2016, iForam yoQoqosho loHlabathi ibeke ingxaki yamanzi njengento ebaluleke kakhulu kwiminyaka elishumi ezayo.
Amanzi amaninzi athatyathwa njani?
Umntu akanako ukusela, ukuziva okanye ukuwabona onke amanzi awasebenzisayo okanye awasebenzisa. Oku kubizwa ngokuthi, "Amanzi aKhuselekileyo" kwaye ngokwenene yenze uninzi lwethu lwamanzi. Ukusetyenziswa okuthe ngqo kunye nokungahambanga ngqo kwamanzi kwimpilo yeemveliso kunye neenkonzo ezinxulumene nazo zonke zidlala indima ekubalweni kwamanqaku onke.
Kukho iintlobo ezintathu ezahlukeneyo zamanzi ezinyawo; Oluhlaza, oluBlue, neGrey.
Umthamo wamanzi oMhlaza : Ubhekisela kumlinganiselo wamanzi emvula adingekayo ukuvelisa umkhiqizo.
Kubaluleke kakhulu kwiimveliso zehlathi, imveliso yezolimo kunye nezolimo.
I-Blue Water Footprint: Ithekisela kumlinganiselo wamanzi angaphantsi komhlaba okanye amanzi angaphezulu okufunekayo ukuvelisa umkhiqizo. Ukusetyenziswa kwamanzi asekhaya, imboni kunye nokulima okunkcenkceshelayo ngamnye unokufumana unyawo lwamanzi aluhlaza okwesibhakabhaka.
I-Gray Water Footprint : Ithekisela kumlinganiselo wamanzi amanzi afanelekileyo ukuba afake ukungcola okuncinci ukuhlangabezana nemigangatho ethile yemigangatho yamanzi (njengemigangatho ebekwe nguMthetho oManzi oManzi oManzi).
Kukho amanani amaninzi okubala amaninzi e-intanethi atholakalayo ukukunceda ukuba uqiniseke ukuba unyawo lwakho lwamanzi. Ezinye zezi ziquka:
http://www.watercalculator.org/
http://waterfootprint.org/en/
https://gracelinkes.org/
Ukubaluleka koKhuseleko lweManzi
Ukulinganisa amanzi kunye nokuthatha onke amanyathelo afanelekileyo ukuze kugcinwe elo nqanaba ngokuphantsi kunokwenzeka kubaluleke kakhulu kuluntu. Le mabhanki iyadingeka ngokukhawuleza kuba amanzi amanzi ibalulekile kwimpilo yethu yansuku zonke ngelixa ukubonelelwa kwamanzi amanzi kunqongophele. Njengoko inani labemi behlabathi likhula, imfuno yamanzi amanzi iyakhula. Kwaye ukuba singathathi amanyathelo okugcina amanzi amanqanaba aphantsi, ngokukhawuleza, siza kufutshane namanzi amatsha. Iingcali ziqikelela ukuba ngo-2030 imfuneko yamanzi amanzi asemhlabeni iya kudlula ukubonelelwa ngama-40 ekhulwini. Ukunikezelwa kwamanzi okuncitshiswayo kuya kubachaphazela ngokuqinisekileyo kwimveliso yamanye amazwe kunye nezolimo.
Njengoko kuthethwe ngaphambili, uninzi lwamanqaku omntu womntu ngowona manzi. Oku kuthetha ukusetyenziswa ngokuthe ngqo kwamanzi ngokutya iimveliso ezahlukeneyo kunye neenkonzo ze-akhawunti ngokubanzi kwamanzi aphethwe ngumntu. Ngale ngqondweni, umvelisi walezo zinto kunye neenkonzo kufuneka athathe amanyathelo okunciphisa ukusetyenziswa kwamanzi kwimveliso yeminikelo yabo yemarike.
Amanqaku emanzini ngamanqaku abonisa indlela enobulumko kunye noxanduva lwabantu kunye nabavelisi belizwe ngokulinganisa ukusebenzisa amanzi. Ukusetyenziswa kwamanzi akuhlulelwanga yimida ye-geopolitical, nangona kunjalo. Impembelelo yolawulo lwamanzi lunokubakho kwihlabathi jikelele. Ngoko, ukunyathela kwamanzi kwinto yehlabathi jikelele kwaye uluntu lwamazwe ngamazwe kungekudala okanye kamva luya kufikelela kwisivumelwano malunga nemigaqo enokunceda onke amazwe agcine ubuncinane bezinga lamanzi.