Oko Ucinga Ngaloo '60 Minutes 'Ukulahleka Kwemali Isiqephu

Ngaba Abagwebi mababe ngabaSebenzi bezomthetho kunokuba bacebisi bezomthetho?

"Iimviwo ezingama-60" ezibizwa ngokuthi "Anonymous, Inc." zibhekiselele kwingxaki yokutshatyalaliswa kwemali, apho izigebengu ziguqula iimali zabo ezifumene kakubi kwiimali ezibonakala zivumelekile, ngamanye amaxesha ngokuzidlulisela kumaziko ezezimali kwaye zenze izinto ezininzi zokuthenga, ezifana nokuphakama -ngumhlaba weSixeko saseNew York. Esikhundleni sokugxila kubalingisi ababi - iilayilethi zeentengiso, imibutho yamagorha, ulwaphulo-mthetho olulungelelanisiweyo - abazama ukuhlambulula imali yabo engcolileyo, "umgcini wee-60" uSteve Kroft wagxininisa kubagwebi.

Abanye abameli, emva koko, bagxila kwizenzo zabo kumthetho wamazwe ngamazwe, iimali zeprojekthi kunye nolawulo lobutyebi.

Ngokwakhe isimboli esibonakalayo, i-"Minutes 60" inxulunyaniswe indlela i-Global Witness, engenzi-nzuzo, ithumele umdlali onokuthi ungummeli wegosa likaRhulumente elivela kwilizwe laseAfrika ukuya kwiintlanganiso kunye nabathengi abaza kubhala ngasese. Iimviwo zee ntla nganiso zazifakwe ekusasazeni.

Umdlali we-actor, ozibiza ngokuba nguRalph Kayser, wadibana nama-arhente angama-16 kwiifemu ezingama-13 ezibonakala ngathi ngenxa yokufuna ukumelwa kwesi sikhulu sorhulumente welizwe langaphandle ofuna ukuthenga i-real estate kunye nokwenza ezinye izinto ezithengiweyo kwi-United States. Eli gosa, indoda ebizwa ngokuba nguKayser yacacisa, ayifuni igama layo kuyo nayiphi na le ntengiso ngenxa yokuba wayenze imali ngokuncedisa abatyali-mali bamanye amazwe ukuba banelungelo lokugcina amaminerari ezweni lakhe.

"IKayser" yatsho ukuba imali ifunyenwe ngokomthetho.

Amagqwetha asenza njengamagqwetha akwenzayo xa athethwa ngumxhasi ophezulu. Bathetha ngeendlela zokufuna iimfuno zabaxhasi. Bafuna inkcazelo ethile malunga noko umthengi ayenayo, baxhamle malunga nendlela angayiqhuba ngayo, kwaye bathetha oko bangayenza kumthengi.

Kwakukho, emva koko, intlanganiso yokuqala kunye nomxhasi ozayo.

Omnye walabo babembulela kwikhamera efihliweyo yayingumongameli wangaphambili wase-American Bar Association. Enye yayingummeli owenza ihlazo elithile malunga nendlela abagwebi abaye ngayo ejele ngenxa yokuba abo babhala imithetho, kwaye bavame ukwenza njalo ngendlela efanelekileyo kubo. Igqwetha elilodwa kuphela liye lajika i-gig phantsi kwexesha xa likhankanya uMthetho woBuqhetseba baseKhaya, apho kwaphawulwa ukuba ukugxekwa kwamagosa angaphandle akuvumelekanga kumaMerika.

Kungekudala emva kwesi siqephu, iindaba, ezomthetho, zombini zomthetho, zichazwe kuyo. I-American Bar Association ikhuphe ingxelo. Imidiya yoluntu yahlala kunye nokuhlolwa okungalunganga malunga nomsebenzi wezomthetho.

Ngaba sonke sinokuyeka ukuzenza ngathi nawuphi na umthengi u tyelele igqwetha ukuba athole isikhokelo esekelwe kwikhowudi yokuziphatha yomntu? Siya kutyelela amagosa ngenxa yokuba siseemeko apho sifuna ukunqoba khona, nokuba oko kuphuma phambili kwisiqhawulo somtshato, ukuseka isakhiwo soshishino ukukhusela iifayili zethu kunye nokunciphisa uxanduva lwethu lwentlawulo, ukubetha iintlawulo zolwaphulo-mthetho, okanye ukukhusela iimfuno zethu idiresi yezindlu.

Ukuhamba kwam kwimizuzu engama-60 "intsingiselo kukuba njengolu luhlanga olufunekayo ukuba sicinge ngendima eyinyani yegosa.

Abanye babonakala bekhangelele kumagosa ukuba bakhonze njengeentlobo zeentlobo, njengabagcini bomthetho kunokuba ngabacebisi bafuna ukukunceda abathengi ukuba bafezekise, ngaphakathi kwemida yomthetho, ukuba zithini iinjongo zabaxhasi. Ngaba sifuna ukusebenzisa amaqweqwe? Ngaba ufuna abantu behlabathi bakho bemihla ngemihla banikezele kubasemagunyeni emva kokurekhoda ngokukhawuleza? Ngaba oko kufanele kwenzeke kuphela kwizono ezithile, njengemali yokuthuthwa kwemali? Ngaba kufuneka ukuba kwenzeke ngokutshatyalaliswa ngentshutshiso kwimbuyekezo yentela? Kufuneka kulandelwe umgca onjalo?

Enyanisweni, "imizuzu engama-60" yegqeba ayibonakali nje ingxaki enkulu yokwehliswa kwemali kodwa, mhlawumbi, enye ingenakuyifumene. Ukubukela inkqubo kunye nemvakalelo yabameli abaye babonakala bebulela kwi-antics efihliweyo yekhamera ye "Ralph Kayser," isityalo esithunyelwe yi-Global Witness, andinakuzibuza nje ngomngcipheko kunoma yimuphi umntu othetha nomntu ocinga ukuba ngumcimbi wezoshishino kodwa ngubani oyi-poseur kwimeko apho abantu ababini bevuma ukurekhoda kwengxoxo akudingeki.

Ithemba onokuthi umntu onokuthetha naye ishishini angakwazi ukurekhoda ngokukhawuleza kwaye uceba ukudibanisa i-chat of your chat on a catshulwa kwiprogram yomboniso kum. Sonke sifuna ukuba sikwazi ukuthetha ngokukhawuleza, ngakumbi ekuthuthukisweni kweofisi zethu, kunye nabaxhasi abaza kuba. Abaxhasi mabafanele bakwazi ukuthetha nge-candor ukuze bakwazi ukufumana isiluleko esingcono kakhulu somthetho. Nangona ilungelo lommeli-maklayenti likhusela umxhasi ekuchaseni ukuxilana okuyimfihlo, oommeli ngokwabo kufuneka bakwazi ukukhetha abaxumi babo ngaphandle koyiko lokuba unxibelelwano lwazo lubekwe ngasese kwaye lusasazwe.

Ekuhloleni i "60 Minutes" isiqendu kwaye silindele ukuba yintoni emva kwayo iza kuba ngumsebenzi wezomthetho, andinakuyichukumisa indlela ikhethi elikhethiweyo elibhekiselele kwimpendulo yam kwinkqubo. Intetho yengxelo yeenkampani zegobolondo ezimiselwe ukukunceda ukuhanjiswa kweemali izandi ezimbi, kodwa ngaba iimpendulo ziyafana na ukuba le mibutho yezo shishino ichazwe, kunoko, njengenkampani ebambeleleyo okanye kwimibutho engaphelelanga ?

Ewe, ewe, ukutshalwa kwemali kakubi, ulwaphulo-mthetho lubi, kwaye abanye abagwebi, ngokukodwa ababizayo, baqeshwa ukuba bancede abathengi basebenze kwimimandla yomthetho, abo apho iingqondo ezinkulu zomthetho zingahluka kwimida yendawo yalo.