Fumana iinyani ekulondolozeni iplanethi ephilileyo
Abantu abaninzi bayazibuza ngeentsingiselo zendalo ye-buzzwords, oko kukugcina; Yintoni? Liyichaphazela njani inzame yethu yomhlaba kunye nolondolozo?
Eyona nto, ukugcina ukuqhubeka kwethu amandla okuphila ubomi kule planethi - ukunyamezela-kodwa ngenxa yokuba le nkcazelo ayihambelani ngokupheleleyo intsingiselo yokugcinwa kwemvelo, kubalulekile ukujonga iindlela ezahlukeneyo kunye neengcali ezijonga isihloko .
Ukugcinwa kweNkcazo kwiNkcazo
Ukuhamba elunxwemeni okanye ukunyuka emahlathini kukukhumbuza ukuba amahlathi ethu, ama-coral reefs, kunye neentlango zethu kunye nemimiselo yeenkqubo ezizinzileyo. I-oksijeni, i-nitrogen kunye nekhabhoni zonke zihlaziywa kwaye ziphinde zenziwe kwiimpawu zengqondo ezingabonakaliyo kwiindawo zokuphila zehlabathi (kunye non-so-living-systems), ukugcina nokuguqula ubomi ukususela ekuqaleni.
Oorhulumente, ishishini, ingeniso, kunye nee-arhente zendalo zineenkcazo ezahlukeneyo zokugcinwa kwendalo kunye neendlela zokwenza umcimbi. Ngokuqhelekileyo, kukho iingcaciso ezintathu zesenzo.
Inkcazo ye-1: Ukuzinzileyo kukukwazi ukuhlangabezana neemfuno zeli xesha ngaphandle kokunciphisa ubuchule bezizukulwana ezizayo ukuhlangabezana neemfuno zabo.
Le yinkcazo yokuzinza njengokuba yenziwe yiKhomishoni yehlabathi yeZizwe eziManyeneyo kwiNdalo noPhuhliso. Nangona iphela ingamkelekanga, inkcazo ye-UN ifanelekileyo kwaye isandisiwe kwiminyaka ukubandakanya imbono kwiimfuno zabantu kunye nentlalo-ntle (kubandakanywa nezixhobo ezingekho kwezoqoqosho, ezifana nemfundo kunye nempilo, umoya ococekileyo kunye namanzi, kunye ukukhusela ubuhle bemvelo).
Kucacile ukuba ubuchule bethu obude bexesha elide kulo mhlaba bunxulumene nokugcinwa kwehlabathi lemvelo kunye nemithombo yendalo.
Inkcazo, uNi.2: Ukuzinzileyo kukukwazi ukuphucula umgangatho wobomi bomntu xa uhlala ngaphakathi kwindlela yokuphatha i-eco-systems exhasa umhlaba.
Le ngcaciso inikwe i-International Union yoLondolozo lweNdalo (i-IUCN), umsebenzi oqhutywa yinto yokuba ukuveliswa kwemveliso yomhlaba kunye nokusetyenziswa kwamanzi kubhubhisa ubunjani kwimilinganiselo eqhubekayo neyingozi.
Njengokuba abantu banyukile kwaye sithembele kwimithombo yemvelo yomhlaba njengamaminerali, i-petroleum, amalahle, igesi kunye nokunye, izinto eziphilayo zendalo kunye nezidalwa (ezivela kwiintaka ukuya ezinambuzaneni kuya kwizilwanyana ezincelisayo) ziye zancipha. Sitshintshile ibhalansi engcwele yendalo njengoko uDavid Suzuki ubeka ingqongileyo, eye yaba nempembelelo embi kubantu kunye nakwezinye iinkqubo zokuphila.
Inkcazo, No.3: Ukuzinzileyo ngokuphathelele ukuzinzisa ubudlelwane obuphazamisayo okwangoku phakathi kweendlela ezimbini ezixakeke kwihlabathi-inkcubeko yabantu kunye nehlabathi eliphilayo.
Le nkcazo yokuzinza yabonelelwa ngu-Paul Hawken, ongqongileyo wezemvelo, obhale ngokuphathelele ukuqonda (kunye nesayensi emva kwayo) esiyisebenzisayo kunye nokutshabalalisa izixhobo zomhlaba ngokukhawuleza ngoko zinokubuyiselwa kwakhona kwaye zizaliswe.
Yintoni enokuyenza?
Zonke ezi ngcaciso zikhokelela eminye imibuzo. Ngokomzekelo, kuthekani ukuba thina, njengeentlobo zendalo, sitshintshe indlela esiphila ngayo, uthando, ukufunda nokuqhuba ishishini kule planethi?
Ngaba kunokwenzeka ukusebenzisa ibhizinisi njengamandla okubangela ukutshintsha? Kuthekani ukuba siyavuma ukuba impumelelo yemali inokubambisana nempumelelo yezinto eziphilayo kunye nentlalo kunye nempembelelo?
Izindlela esinokuphila kuzo zonke izinto ezinokuthi zithathe iifom ezininzi, ezifana ne:
- Ukulungiswa kwakhona kweemeko zokuphila ngendlela ye-eco-dolophu, oomasipala, kunye nezixeko ezizinzileyo.
- Ukuhlaziywa kwakhona kwamacandelo ezoqoqosho (ukulungiswa kwemvume, isakhiwo esiluhlaza, ulimo oluzinzileyo) okanye imisebenzi yokusebenza (ukuzakhela okuzinzileyo).
- Ukuphuhlisa ubuchwepheshe obutsha (ubuchwepheshe obuhlaza, amandla avuselelweyo, njl.)
- Ukwenza utshintsho kwiindlela zokuphila ezizimeleyo ezigcina izibonelelo zendalo.
Ekubeni imeko yezinto eziphilayo kunye neenkqubo zezoqoqosho nezentlalo zihluke kakhulu kwilizwe lizwe, akukho nhlobo enye indlela yokwenza ukugcinwa kwezinto eziqhubekayo.
Ilizwe ngalinye kufuneka lisebenze ngokwalo mgaqo-nkqubo wekhonkco ukuqinisekisa ukuba uphuhliso oluzinzileyo luqhutywa njengenjongo yehlabathi.
Imithombo:
Ukuzinza . Indalo kunye neEcology. Kufumaneka ngomhla we-13 Meyi 2016.
UPaul Hawken, Ubundlobongela obusisiweyo: Indlela iNkqubo ePhambili ngakumbi kwiLizwe eya kuBuntu kunye nokuba kutheni akukho mntu ubonayo ukuza (eNew York: Viking, 2007), 172.